2015-12-16

Środki ochrony prawnej

I. PODMIOTY UPRAWNIONE DO WNOSZENIA ŚRODKÓW OCHRONY PRAWNEJ

Zgodnie z ustawą z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz. U. z 2015 r.  poz. 2164 ze zm.), zwanej dalej „ustawą” środki ochrony prawnej określone w Dziale VI (od art. 179 do art. 198g) przysługują:

  • wykonawcy, uczestnikowi konkursu, a także innemu podmiotowi, jeżeli ma lub miał interes
    w uzyskaniu danego zamówienia oraz poniósł lub może ponieść szkodę w wyniku naruszenia przez zamawiającego przepisów niniejszej ustawy,
  • organizacjom wpisanym na listę organizacji uprawnionych do wnoszenia środków ochrony prawnej wobec ogłoszenia o zamówieniu oraz specyfikacji istotnych warunków zamówienia.
    Prawo do wniesienia skargi na orzeczenie Krajowej Izby Odwoławczej przysługuje również zamawiającemu oraz Prezesowi Urzędu Zamówień Publicznych – zwanego dalej „Prezesem Urzędu”.

II. INFORMACJA O NIEZGODNEJ Z PRZEPISAMI USTAWY CZYNNOŚCI PODJĘTEJ PRZEZ ZAMAWIAJĄCEGO LUB ZANIECHANIU CZYNNOŚCI, DO KTÓREJ JEST ON ZOBOWIĄZANY

Zgodnie z art. 181  ustawy wykonawca lub uczestnik konkursu może w terminie przewidzianym do wniesienia odwołania poinformować zamawiającego o niezgodnej z przepisami ustawy czynności podjętej przez niego lub zaniechaniu czynności, do której jest on zobowiązany na podstawie ustawy, na które nie przysługuje odwołanie na podstawie art. 180 ust. 2 ustawy. W przypadku uznania zasadności przekazanej informacji zamawiający powtarza czynność albo dokonuje czynności zaniechanej, informując o tym wykonawców w sposób przewidziany w ustawie dla tej czynności. Na powyższe czynności zamawiającego, nie przysługuje odwołanie z zastrzeżeniem art. 180 ust. 2.

III. ODWOŁANIE

1. Zgodnie z art. 180 ust. 1  ustawy odwołanie przysługuje wyłącznie od niezgodnej z przepisami ustawy czynności zmawiającego podjętej w postępowaniu
o udzielnie zamówienia lub zaniechania czynności, do której zmawiający jest zobowiązany na podstawie ustawy.
W postępowaniach o wartości mniejszej niż kwoty określone w przepisach wydanych na podstawie art. 11 ust. 8, odwołanie przysługuje wyłącznie wobec czynności:

  1. wyboru trybu negocjacji bez ogłoszenia, zamówienia z wolnej ręki lub zapytania o cenę;
  2. określenia warunków udziału w postępowaniu;
  3. wykluczenia odwołującego z postępowania o udzielenie zamówienia;
  4. odrzucenia oferty odwołującego;
  5. opisu przedmiotu zamówienia;
  6. wyboru najkorzystniejszej oferty.

W postępowaniach o wartości mniejszej niż kwoty określone w przepisach wydanych na podstawie art. 11 ust. 8, wszczętych przed 28.07.2016 r., odwołanie przysługuje wyłącznie wobec czynności:

  1. wyboru trybu negocjacji bez ogłoszenia, zamówienia z wolnej ręki lub zapytania o cenę;
  2. opisu sposobu dokonywania oceny spełniania warunków udziału w postępowaniu;
  3. wykluczenia odwołującego z postępowania o udzielenie zamówienia;
  4. odrzucenia oferty odwołującego.

2. Wymagania formalne odwołania

W art. 180 ust. 3  ustawy zostały określone wymagania formalne odwołania, zgodnie z którymi odwołanie powinno:

  • wskazywać czynność lub zaniechanie czynności zamawiającego, której zarzuca się niezgodność z przepisami ustawy,
  • zawierać zwięzłe przedstawienie zarzutów,
  • określać żądanie oraz
  • wskazywać okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające wniesienie odwołania.

UWAGA! Zgodnie z art. 180 ust. 4 ustawy w związku z § 5 rozporządzenia w sprawie regulaminu rozpoznawania odwołań, odwołanie wnosi się do Prezesa Izby w formie pisemnej w postaci papierowej albo w postaci elektronicznej, opatrzone odpowiednio własnoręcznym podpisem albo kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Odwołanie wraz z załącznikami, wnoszone drogą elektroniczną podpisane bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym przy pomocy ważnego kwalifikowanego certyfikatu lub równoważnego środka, spełniającego wymagania dla tego rodzaju podpisu oraz dalsze pisma wnoszone tą drogą w sprawie, przekazuje się za pośrednictwem elektronicznej skrzynki podawczej Izby, udostępnionej na stronie internetowej Urzędu Zamówień Publicznej (www.uzp.gov.pl). Odwołania wnoszone w inny sposób niż wskazany wyżej nie będą rozpatrywane.

Odwołanie podlega rozpoznaniu, jeżeli:

  1. nie zawiera braków formalnych;
  2. uiszczono wpis.

Art. 187 ustawy zawiera szczegółową procedurę wzywania odwołującego przez Prezesa Izby (ewentualnie przez skład orzekający Izby) do uzupełniania braków formalnych odwołania (określonych w art. 180 ust. 3 ustawy), złożenia pełnomocnictwa albo dowodu uiszczenia wpisu w terminie 3 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem zwrotu odwołania postanowieniem Prezesa Izby.

3. Terminy na wniesienie odwołania.

UWAGA! Odwołanie złożone w placówce pocztowej operatora publicznego nie jest uznawane za wniesione w terminie. Zgodnie z art. 180 ust. 5 odwołujący przesyła kopię odwołania zamawiającemu przed upływem terminu wniesienia odwołania w taki sposób, aby mógł on zapoznać się z jego treścią przed upływem tego terminu. Domniemywa się, iż zamawiający mógł zapoznać się z treścią odwołania przed upływem terminu do jego wniesienia, jeżeli przesłanie jego kopii nastąpiło przed upływem terminu do jego wniesienia przy użyciu środków komunikacji elektronicznej.

l.p.

Przedmiot odwołania

Termin na wniesienie odwołania, jeżeli wartość zamówienia jest równa lub przekracza kwoty określone w przepisach wydanych na podstawie art. 11 ust. 8 ustawy 

Termin na wniesienie odwołania, jezeli wartość zamówienia jest mniejsza niż kwoty określone w przepisach wydanych na podstawie art. 11 ust. 8 ustawy

1.

Czynność zamawiającego, jeżeli informacje o czynności zamawiającego stanowiącej podstawę wniesienia odwołania zostały przekazane w sposób określony w art. 180 ust. 5 zdanie drugie.

10 dni

5 dni

2.

Czynność zamawiającego, jeżeli informacje o czynności zamawiającego stanowiącej podstawę wniesienia odwołania zostały przekazane w sposób inny niż określony w art. 180 ust. 5 zdanie drugie.

15 dni

10 dni

3.

Treść ogłoszenia o zamówieniu od dnia jego publikacji w Dzienniku Urzędowym UE lub Biuletynie Zamówień Publicznych, a jeżeli postępowanie prowadzone jest w trybie przetargu nieograniczonego wobec postanowień SIWZ od dnia zamieszczenia SIWZ na stronie internetowej 

10 dni

5 dni

4.

Wobec czynności innych niż określone w punktach od 1 do 3 odwołanie wnosi się w terminie liczonym od dnia, w którym powzięto lub przy zachowaniu należytej staranności można było powziąć wiadomość o okolicznościach stanowiących podstawę jego wniesienia 

10 dni

5 dni

Zgodnie z art. 182 ust. 4 ustawy, jeżeli zamawiający nie opublikował ogłoszenia o zamiarze zawarcia umowy lub mimo takiego obowiązku nie przesłał wykonawcy zawiadomienia o wyborze oferty najkorzystniejszej lub nie zaprosił wykonawcy do złożenia oferty w ramach dynamicznego systemu zakupów lub umowy ramowej, odwołanie wnosi się nie później niż w terminie:

  1. 15 dni od dnia zamieszczenia w Biuletynie Zamówień Publicznych albo 30 dni od dnia publikacji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej ogłoszenia udzieleniu zamówienia, a w przypadku udzielenia zamówienia w trybie negocjacji bez ogłoszenia, zamówienia z wolnej ręki albo zapytania o cenę  - ogłoszenia o udzieleniu zamówienia z uzasadnieniem;
  2. 6 miesięcy od dnia zawarcia umowy, jeżeli zamawiający:
    a) nie opublikował w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej ogłoszenia o udzieleniu zamówienia; albo
    b) opublikował w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej ogłoszenie o udzieleniu zamówienia, które nie zawiera uzasadnienia udzielenia zamówienia w trybie negocjacji bez ogłoszenia albo zamówienia z wolnej ręki;
  3. 1 miesiąca od dnia zawarcia umowy, jeżeli zamawiający:
    a) nie zamieścił w Biuletynie Zamówień Publicznych ogłoszenia o udzieleniu zamówieniu; albo
    b) zamieścił w Biuletynie Zamówień Pub

licznych ogłoszenie o udzieleniu zamówieniu, które nie zawiera uzasadnienia udzielenia zamówienia w trybie negocjacji bez ogłoszenia, zamówienia z wolnej ręki albo zapytania o cenę.

Kwoty określone w przepisach wydanych na podstawie art. 11 ust. 8 ustawy, uregulowane są w Rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2015 r. w sprawie kwot wartości oraz konkursów, od których jest uzależniony obowiązek przekazywania ogłoszeń Urzędowi Publikacji Unii Europejskiej (Dz. U. z 2015 r. poz. 2263), i kształtują się następująco:

l.p.

Rodzaj zamówienia

Wartości zamówień określone w przepisach wydanych na podstawie art. 11 ust. 8 

1.

Zamówienia na dostawy i usługi udzielane przez zamawiających z sektora finansów publicznych, z wyłączeniem: uczelni publicznych, państwowych instytucji kultury, państwowych instytucji filmowych, jednostek samorządu terytorialnego oraz ich związków, jednostek sektora finansów publicznych, dla których organem założycielskim lub nadzorującym jest jednostka samorządu terytorialnego, a także udzielanych przez zamawiających będących innymi państwowymi jednostkami organizacyjnymi nieposiadającymi osobowości prawnej 

135 000 euro

2.

Zamówienia na dostawy i usługi udzielane przez zamawiających innych niż określeni w pkt 1, z wyjątkiem zamówień sektorowych 

209 000 euro

3.

Zamówienia na dostawy i usługi w zamówieniach sektorowych 

418 000 euro

4.

Zamówienia na roboty budowlane, niezależnie od rodzaju zamawiającego 

5 225 000 euro

Zgodnie z art. 133 ust. 1 ustawy, do udzielania zamówień przez zamawiających sektorowych nie stosuje się ustawy, jeżeli wartość zamówienia jest niższa niż kwoty określone w przepisach wydanych na podstawie art. 11 ust. 8.

4. Uchylenie zakazu zawarcia umowy

Zgodnie z art. 183 ust. 2 ustawy zamawiający może zgłosić wniosek o uchylenie zakazu zawarcia umowy do czasu ogłoszenia przez Izbę orzeczenia. Izba uchyla zakaz zawarcia umowy, jeżeli niezawarcie umowy mogłoby spowodować negatywne skutki dla interesu publicznego przewyższające korzyści związane z koniecznością ochrony wszystkich interesów, w odniesieniu do których zachodzi  prawdopodobieństwo doznania uszczerbku w wyniku czynności podjętych przez zamawiającego w postępowaniu o udzielenie zamówienia. Izba rozpoznaje wniosek w terminie 5 dni od dnia złożenia wniosku.

5. Przystąpienie do postępowania odwoławczego

Wykonawca zgodnie z art. 185 ust. 2 ustawy może zgłosić przystąpienie do postępowania odwoławczego w terminie 3 dni dnia otrzymania od zamawiającego kopii odwołania, wskazując stronę, do której przystępuje. Zgłoszenie przystąpienia doręcza się Prezesowi Izby w postaci papierowej albo elektronicznej opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym, a jego kopię przesyła się zamawiającemu oraz wykonawcy wnoszącemu odwołanie. Zamawiający lub  odwołujący może zgłosić opozycję przeciw przystąpieniu innego wykonawcy nie później niż do czasu otwarcia rozprawy.

6. Odpowiedź na odwołanie

Zgodnie z art. 186 ustawy Zamawiający ma możliwość wniesienia odpowiedzi na odwołanie. Odpowiedź ta może zostać wniesiona w formie pisemnej lub ustnie do protokołu.  Zamawiający może na wzór instytucji uwzględnienia protestu, uwzględnić odwołanie w całości zarzutów przedstawionych w odwołaniu. W takiej sytuacji Izba jest zobligowana umorzyć postępowanie odwoławcze. Odmiennie jest w sytuacji, w której w postępowaniu wywołanym wniesieniem odwołania po stronie zamawiającego przystąpił inny wykonawca i działając na podstawie art. 186 ust. 3 ustawy wniesie sprzeciw przeciwko uwzględnieniu odwołania w całości. W takiej sytuacji Izba rozpoznaje wniesione odwołanie.

W przypadku uwzględnienia przez zamawiającego części zarzutów przedstawionych w odwołaniu i wycofania pozostałych zarzutów przez odwołującego Izba może umorzyć postępowanie odwoławcze, pod warunkiem, że w postępowaniu odwoławczym po stronie zamawiającego nie przystąpił w terminie żaden wykonawca albo wykonawca, który przystąpił po stronie zamawiającego nie wniósł sprzeciwu wobec uwzględnienia zarzutów.

7. Cofnięcie odwołania

Na podstawie art. 187 ust. 8 ustawy, odwołujący może cofnąć odwołanie do czasu zamknięcia rozprawy, w takim przypadku Izba umarza postępowanie odwoławcze. Jeżeli cofnięcie odwołania nastąpi przed otwarciem rozprawy, odwołującemu zwraca się 90% wpisu.

8. Unieważnianie umów i nakładanie kar finansowych

Zasady formalne i merytoryczne dotyczące orzekania Krajowej Izby Odwoławczej określa przepis art. 192 ustawy. Ustawa zawiera obowiązek unieważnienia przez Izbę umowy w sprawie zamówienia publicznego albo zastosowania kar alternatywnych. Zgodnie z art. 192 ust. 3 ustawy Izba może, jeżeli umowa w sprawie zamówienia publicznego została zawarta oraz zachodzi jedna z przesłanek, o których mowa w art. 146 ust. 1 ustawy:

  1. unieważnić umowę; albo
  2. unieważnić umowę w zakresie zobowiązań niewykonalnych i nałożyć karę finansową w uzasadnionych przypadkach, w szczególności gdy nie jest możliwy zwrot świadczeń spełnionych na podstawie umowy podlegającej unieważnieniu; albo
  3. nałożyć karę finansową albo orzec o skróceniu czasu obowiązywania umowy w przypadku stwierdzenia, że utrzymanie umowy w mocy leży w ważnym interesie publicznym; albo

Jeżeli umowa w sprawie zamówienia publicznego została zawarta w okolicznościach dopuszczonych w ustawie Izba może stwierdzić naruszenie przepisów ustawy (art. 192 ust. 3 pkt 3 ustawy).

Kary finansowe nakłada się na zamawiających w wysokości do 10% wartości wynagrodzenia wykonawcy przewidzianego w zawartej umowie (art. 193 ustawy) lub do 5% wartości wynagrodzenia wykonawcy przewidzianego w zawartej umowie w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisu art. 94 ust. 1 i 2 albo art. 183 ust. 1 (naruszenie terminu standstill), które nie było połączone z naruszeniem innego przepisu ustawy (art. 194 ustawy).

IV. SKARGA

Na wyrok Krajowej Izby Odwoławczej oraz postanowienia kończące postępowanie odwoławcze stronom oraz uczestnikom postępowania odwoławczego przysługuje skarga do sądu okręgowego właściwego dla siedziby, bądź miejsca zamieszkania zamawiającego, wnoszona za pośrednictwem Prezesa KIO.

Skargę wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia orzeczenia Izby, przesyłając jednocześnie jej odpis przeciwnikowi skargi. Złożenie skargi w placówce operatora publicznego jest równoznaczne z jej wniesieniem.
Skarga powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego oraz zawierać:

  • oznaczenie zaskarżonego orzeczenia,
  • przytoczenie zarzutów z ich zwięzłym uzasadnieniem,
  • wskazanie dowodów,
  • wniosek o uchylenie orzeczenia lub o zmianę orzeczenia w całości lub w części.

Prawo wniesienia skargi na orzeczenie Krajowej Izby Odwoławczej przysługuje również Prezesowi Urzędu w terminie 21 dni od daty wydania orzeczenia.